تبلیغات
انسجام - تفکر سیاسی در قرآن

به نام خدا

انسجام
امروز   به وبلاگ  انسجام  خوش آمدید


¿تفکر سیاسی در قرآن
یکشنبه 7 بهمن 1386

قرآن كریم صد و چهارده سوره دارد. طبق آمارى كه از روایات ترتیب نزول سوره ها به دست آمده است, هشتاد و شش سوره مكى و بیست و هشت سوره مدنى است.(1) در اینكه به چه سوره اى مكى و به چه سوره اى مدنى گفته مى شود, اختلاف نظر است. معیار زمان, معیار مكان, معیار خطاب و محتوا و معیار سماع و نص, از جمله معیارهایى است كه توسط پژوهشگران علوم قرآنى مورد بحث و بررسى قرار گرفته است.(2) در این مكتوب معیار زمان مورد پذیرش قرار گرفته است; یعنى آیاتى كه قبل از هجرت پیامبر(ص) به مدینه نازل شده است, مكى و آیات نازل شده پس از هجرت, مدنى است.(3)
پرسشهاى مختلفى درباره سیاست و جایگاه آن در قرآن وجود دارد. پرسش هایى از قبیل:
آیا به مسایل مربوط به زندگى سیاسى در قرآن توجه شده است؟ مباحثى از قبیل دولت, قدرت, حاكمیت, سلطه, آزادى, عدالت, مشروعیت, مشاركت, مشورت, بیعت, نظارت بر قدرت سیاسى, تمركز و یا توزیع قدرت سیاسى, روابط بین دولتها و ملتها, حقوق عمومى, معاهدات, جنگ و صلح و سایر مفاهیم و قضایاى سیاسى از چه جایگاهى در قرآن بر خوردار است؟ بر فرض پرداختن قرآن به مفاهیم و قضایاى سیاسى, چه بخشهایى از قرآن بیشتر به مسایل سیاسى پرداخته است؟ آیات و سوره هاى مكى یا مدنى؟ آیا ادعاى برخى از مستشرقین مبنى بر این كه آیات مكى, آیات غیر سیاسى است و پیامبر اسلام(ص) در مكه به سیاست توجه نداشته است و تنها در آیات مدنى است كه به سیاست توجه شده است و این هم به خاطر مقتضیات زمانى است كه شرایط جدیدى را براى پیامبر(ص) به وجود آورد, ادعایى معتبر است؟(4) براى پاسخگویى به پرسشهاى مذكور و نیز ارائه گزارش از مكتوباتى كه به موضوع ((سیاست در قرآن)) پرداخته اند, مباحث این یاد داشت آمده است.

 

ـ موضوعات سیاسى در قرآن
در این مطلب كه قرآن مباحث سیاسى را نادیده نگرفته است, مى توان گفت كه تقریبا اجماع نظر وجود دارد. اگر اختلافى هست, كه هست, در این مطلب است كه آیا آیات مكى هم به سیاست پرداخته اند یا خیر؟ در قسمت دوم بحث به پاسخ این پرسش اشاره خواهد شد.
باید اذعان كرد كه مفسرین قرآن تا كنون توجه شایسته و بایسته اى به موضوع سیاست در قرآن نداشته اند. در میان تفاسیر موجود, آنها كه به مباحث سیاسى توجه كرده اند, بسیار نادرند.
المیزان (علامه محمد حسین طباطبایى), التفسیر المنیر فى العقیده و الشریعه و المنهج (دكتر وهبه الزحیلى, 16 مجلد ـ 31 جزء), من وحى القرآن (سید محمد حسین فضل الله ), تفسیر راهنما (زیر نظر آیه الله هاشمى رفسنجانى) و تفسیر پیام قرآن (جلد دهم با عنوان قرآن مجید و حكومت اسلامى, زیر نظر آیه الله مكارم شیرازى) از جمله تفاسیرى هستند كه تا حدى به موضوع مورد بحث پرداخته اند.
یكى از كارهاى خوبى كه درباره قرآن انجام شده است, تهیه معجم معنایى قرآن است.

نوشته شده در یکشنبه 7 بهمن 1386 و ساعت 06:01 ق.ظ توسط : مجید نیکبخت
ویرایش شده در - و ساعت -